مطالب تخصصی پرستاری

بخش اول                                                                                                                                                   تاریخچه روان پزشکی  

نقش روان پرستار:                                                        

 1-مراقبتی درمانی

2-مشاورهای

3-آموزش

4-رهبری

5-تحقیقی

انواع مراکز  روان پزشکی

1-مراکز جامع روان پزشکی                                     

2-مراقبت های بیمارستانی نیمه وقت ( به صورت بیمارستان های شبانه و روزانه )

                                                                                

خصوصیات فیزیکی                             

1- واحد پذیرش

2-اتاق ملاقات

3-بخش ها

4- اتاق بیماران

5-سرویس بهداشتی

6-لوازم شخصی

7-اتاق نشیمن و اتاق بازی

8-غذا خوری 

 

                                                                                                     

 بخش دوم

 
محیط درمانی

محیط درمانی :

برنامه ریزی علمی در محیط با در نظر گرفتن اهداف درمانی

 اهدف ایجاد محیط درمانی:

ایجاد محیط امن جهت بروز احساسات مثبت و منفی بیمار       پیدا کردن علت و درمان درمانی

اهداف درمانی:

تمام فعالیت ها جهت بالا بردن توانایی بیمار برای کنار آمدن با محیط و برقراری ارتباط مناسب با دیگران

  عوامل تشکیل دهنده محیط درمانی:

1-ساختمان بیمارستان و بخش
2-ارتباط انسانی

-3-فعالیت های بخشی

نقش روان پرستار در ایجاد و حفظ و توسعه محیط درمانی:                   1- احترام به اعتقادات بیمار

2-در نظر گرفتن نیازهای عاطفی بیمار

3-بیمار در ابراز احساسات آزاد باشد

4-رفتار خصمانه بیمار را راهی برای مقابله با مشکلاتش در نظر بگیرد. علت آن را کشف کند و با آن به مقابله بر نخیزد                

 بخش سوم

 

بهداشت روانی

تعریف بهداشت روانی

لاروس:انعطاف پذیری در موقعیت های دشوار و توانایی برقراری و کسب تعادل مجدد

سازمان بهداشت جهانی :رفاه کامل جسمی- روانی-اجتماعی،نه فقدان بیماری یا بیماری

انجمن بهداشت کانادا:نگرش فرد نسبت به خود، به دیگران و به زندگی

کارل مننجر:سازش فرد با جهان اطراف به طوری که باعث شادی و برداشت مفید و موثر برای وی باشد

زیگموند فروید:زمانی که من با واقعیت سازگار شود و تکانه های غریزی نهاد را تحت کنترل در آورد

اریکسون:توانایی تسلط بر دوره های رشد

انسان گرایی:رشد کامل استعدادهای بالقوه

شناخت گرایان:تعبیر و تفسیر رویدادها به گونه ای که احساس خوب در فرد ایجاد کند

معیارهای بهداشت روانی:                                                        

1-نگرش فرد نسبت به خود

2-رشد و تکامل و خود شکوفایی

3-هماهنگی

4-استقلال

5-درک واقعیت

6-تسلط بر محیط

اصول بهداشت روان:                                                               

1-احترام به شخصیت خود و دیگران

2-شناخت محدودیت ها و توانایی های خود و دیگران

3-رفتار فرد معلول علل و شرایط خاصیست

4-رفتار فرد ناشی از تمامیت وجود شخصیت فرد است

5-شناسایی نیازهای اساسی رفتار

حدود فعالیت بهداشت روانی :                                                 

1-آموزش بهداشت روانی

2- پژوهش

3-  مقاومت فردی و ایجاد محیطهای مناسب اجتماعی

4-مشاوره

5-بیمار یابی

6-پی گیری

انواع پیشگیری در بهداشت روانی:

1-پیشگیری اولیه: جلوگیری از بروز بیماری

2- پیشکیری ثانویه : شناخت سریع و به موقع  بیماری و درمان فوری آن

3-پیشگیری ثالثیه:کاستن از شیوع آثار باقیمانده و ناتوانی حاصل از بیماری یا اختلال

 سه گروه عمده در سلامت روانی:

1- خانواده

2-مدرسه

3- اجتماع

1-نقش خانواده در بهداشت روانی:

الف-روابط اعضای خانواده             دموکراسی

                                            آزادی مطلق

                                            دیکتاتوری

ب-روابط والدین با کودک             توجه افراطی

                                           رفتار طرد کننده

                                           رفتار کنترل کننده

                                           بی تفاوتی

                                           رفتار ناهماهنگ

                                           رفتار پذیرنده

  ج- روابط زنا شویی                   بنای ازدواج ، احترام به یکدیگر،  علاقه نسبت به هم

احترام به اختلاف نظرهای یکدیگر ،گذشت برای یکدیگر، درک موقعیت های یکدیگر،رعایت حقوق یکدیگر

                                                   

2- نقش مدرسه در بهداشت روانی:

الف- مدرسه محیطی ست که کودک شایستگی موفقیت، محبوبیت و شکست را در آن تجربه میکند

ب- اگر توقعات مدرسه با امکانات کودک همخوانی نداشته باشد؛ مانع رشد طبیعی و سلامت روانی او خواهد شد

ج- برخورد صحیح با مسایلی مانند امتحان ،نمره و انظباط ؛زیرا از نظر تربیتی

نباید هدف عمده تحصیل فرد آرزوی غلبه بر دیکران باشد

د- برنامه مدرسه باید به گونهای باشد که هر کودکی بتواند مقداری موفقیت کسب کند

زیرا بهترین محرک پیشرفت در کار، موفقیت است

ر- معلم باید بداند ناسازگاری نشانه ناراحتی روانی کودک است و به جای تنبیه و تهدید باید علل ناسازگاری کودک را دریابد

3- نقش اجتماع در بهداشت روانی:

 الف- طبقه اجتماعی             بر اساس میزان درآمد                              بالا

                                                                                            متوسط

                                                                                            پایین

ب- سبک زندگی

ج- محل سکونت                شهر نشینی

                                   روستا نشینی      

  

بخش چهارم

 

انگیزه ها و نیاز های انسان

عوامل موثر بر رفتار:                                                                 

1-توانایی و قدرت و خصوصیات فرد

2- انگیزه فرد             جهت و نیرو دادن به رفتار       :        تشنگی           خوردن آب

                                                                              گرسنگی           خوردن غذا                                               
 تفاوت انگیزه با نیاز   :    نیاز کمبود یا محدودیت است که باعث ایجاد انگیزه میشود  اما انگیزه عامل جبران کننده کمبود و نیاز است و به دنبال احساس نیاز در فرد ایجاد میشود                               

تفاوت محرک و انگیزه : محرک عامل بیرونی ست اما انگیزه عامل درونی ست

انواع انگیزه:

1- زیستی یا جسمانی :       

ذاتی     -    از تعادل حیاتی و برای حفظ و بقاي حیات ایجاد میشود

2- اجتماعی  :   

 اکتسابی      -       تحت تاثیر اجتماع یا محیط ایجاد میشود        -      به مرور آموخته میشود

نظریه های روانشناختی در مورد انگیزه:

1- نظریه غرایز             انگیزه مبنای زیست شناختی دارد ،ارثی ست و در جریان رشد و تکامل بوجود می آید.افکار و رفتار انسان نتیجه غرایز است و غرایز منبع پر توان کردارهای انسان است

2-نظریه روانکاوی          دو نیروی پر توان نا خود آگاه انگیزشی در تعین رفتار وجود دارد   غرایز زندگی و مرگ     

3- نظریه کاهش سائق            بر اساس تعادل حیاتی ست و تنش ناشی از عدم برآورده شدن نیازهای زیست شناختی ست

4-نظریه مشوق ها                  محرک های بیرونی هستند که فرد را برای انجام رفتاری بر می انگیزد

5-نظریه شناختی                    فرایند تفکر همراه با رفتار هدفمند            چگونگی تفسیر فرد از رفتار خود یا دیگران

6- نظریه انگیزشی اسنادی                   نسبت دادن موفقیت ها دا شکست ها به عوامل داخلی یا خارجی         

مکان کنترل

                                                                                                                                                                              پایداری 

                                                                                                                                                                           قابلیت کنترل

7- نظریه انسان گرایی            گرایش به سوی تکامل ،توسعه

دو اصل اساسی کارکرد در مانی:

1-اصل لذت          میل ذاتی به جستجوی لذت

2- اصل واقعیت     اصل لذت را تغییر میدهد و لذت های آنی را برای

کسب لذت های واقعی به تعویق می اندازد 

تعریف تعادل حیاتی :

تمایل بدن برای حفظ محیط داخلی ثابت

تعریف نیاز:

جهت حفظ تعادل حیاتی بدن و سازگاری با محیط است

1- نیاز اولیه     یک نیاز فطری ست و نقش مستقیم در تعادل حیاتی دارد

2- نیاز ثانویه    یک نیاز اکتسابی ست و نقش غیر مستقیم در تعادل حیاتی دارد

طبقه بندی نیازها بر اساس تئوری مازلو:            

موجود انسان هرگز ارضا نمی گردد مگر به طور نسبی یا به شیوه گام به گام

                                                                                          

     نیازهای زیبا شناختی :                          نیاز به تحقق            نیازهای شناختی دانستن و فهمیدن:

    نظم،تقارن،زیبایی                       نفس و خویشتن سازی               کنجکاوی ،سازماندهی تحلیل

                                    

                                             نیاز به احترام،عزت نفس و شان اجتماعی

                                      نیاز به محبت،عشق و تعلق به دیگران

                                 نیازهای ایمنی :راحت بودن از بی نظمی ها ،تعارض ها

                              نیاز های زیستی :غذا،آب،تنفس،نیازهای جنسی ،دفع 

انواع نیازها:

نیاز کمبود              نیاز زیستی

                          نیاز امنیت

                          نیاز تعلق خاطر

                          نیاز احترام

نیاز بودن یا رشد      نیازهای تحقق نفس

                         نیاز فهمیدن

                         نیاز زیبا شناختی

تفاوت نیازهای کمبود و نیازهای بودن یا رشد

1-فارغ شدن از نیازهای کمبود باعث تلاش در ارضای نیازهای رشد میشود

2-رفع نیازهای کمبود باعث دوری از بیماریها و رفع نیازهای رشد موجب تندرستی می شود

3-رفع نیازهای کمبود باعث احساس راحتی و تسکین می شود و رفع نیازهای رشد موجب خوشایندی و رغبت برای انجام فعالیت ها می گردد

4-نیازهای کمبود در بین همه یکسان اما نیازهای رشد حالت ویژه دارد

5-جهت تامین نیازهای کمبود فرد باید به دیگران اتکا کند اما جهت تامین نیازهای رشد بیشتر به خود متکی است

 

 

 

بخش پنجم

 

انسان وتوانایی های او

ابعاد انسان:

1-زیستی     بعد مادی      ساختمان و عملکرد انسان

 2-روانی     استعدادها، احساسات،هیجانات،افکار،فعالیت های ذهنی

3-اجتماعی     تمایل به زندگی دسته جمعی

تعریف انسان از دیدگاه ادیان آسمانی

انسان از روح و جسم است و موجودی نیمه آسمانی و نیمه خاکی است با دو جنبه ماوراالطبیعی و طبیعی که بعد ماورالطبیعی از خداست و به واسطه تجلی روح الهی در او تشکیل شده است

  

صفات مشترک انسانها:

1-اختیار و آزادی        انسان دارای اختیار و قدرت انتخاب است

2-علم و آگاهی         انسان چون قدرت تفکر دارد موجودی آگاه و مختار است

3-آرمان گرایی           هرگز در برابر آنچه هست تسلیم نمی شود

4-خصوصیات اخلاقی           انسان یک موجود اخلاقی است

5-قدرت یا توانایی         انسان دارای قدرت مادی و غیر مادی است

6-تغییر پذیری شخصیت         انسان تغییر پذیر است و میتواند شخصیت خود را بر اساس موقعیت های گوناگون خود شکل دهد

توانایی های بالقوه و بالفعل انسان

1-بعد مادی      بالفعل     از نظر جسمانی بالفعل است یعنی از ابتدا دارای بعد جسمانی بوده است

2-بعد غیر مادی      بالقوه     شخصیت پس از تولد تدریجا شکل میگیرد و به صورت بالفعل در می آید مثل

  توانایی و استعداد                                                                               

 

 

 بخش ششم

مفهوم خود

مفهوم خود یا خود پنداری :

تصویر یا تصوری که هر فرد از خود دارد و همیشه همراه انسان است وازآن  برای معرفی خود استفاده می کند خود پنداری آموختنی و قابل تغییر است

ابعاد خود

خود فیزیکی            تصویری که هر فرد از بدن خود دارد

خود روانشناختی        تصورات ادراکی، شناختی و هیجانی که فرد از خود دارد

خود اجتماعی          تصوری که فرد از نقش خود در اجتماع دارد   

جنبه های تصویر خود

1-هویت     آگاهی فرد از خود به عنوان فردی مستقل و جدای از دیگران

2-تصویر بدنی      مفاهیم و گرایشاتی که فرد نسبت به بدن به عنوان شی خارجی در فضا دارد

 

3-نقش ها          مجموعه ای از رفتارها که فرد با توجه به خصایص ویژه خود و بر اساس انتظارات اجتماعی ایفا میکند

4-عزت نفس        احساس ارزشمندی و ارزیابی که فرد از خود پنداره خود دارد 

 

منابع عزت نفس از نظر کوپر اسمیت

1- قدرت    

2- مهم بودن

3- پای بندی به آداب و قوانین اجتماعی و اخلاقی

4- موفقیت

انواع عزت نفس بر اساس منابع تامین کننده

1- عزت نفس جسمانی              میزان رضایت یا عدم رضایت فرد از ظاهر و توان جسمانی خود

2- عزت نفس خانوادگی            میزان تایید یا پذیرفته شدن فرد در خانواده

3- عزت نفس آموزشگاهی         نحوه ارزشیابی کودک از خود به عنوان یک دانش آموز

4- عزت نفس کلی                 تصویب و پذیرش کلی خود

انواع خود

1- خود اصلی و واقعی              مجموعه احساسات، تمایلات، آرزوهاو عواطف طبیعی و اصیل فرد

2- خود ایده آل              آنچه که فرد آرزو میکند که باشد

3- خود فعلی                آنچه اکنون است

علل پیدایش خود                       پنداشت از خود

1-      واکنش دیگران:رفتاردیگران نسبت به فرد

پندار اجتماعی از خویشتن

                                                         

2- واکنش والدین           نوع برخورد والدین با کودک 

مراحل رشد و تکامل و پنداشت از خود: 

مرحله اول: خود ابتدایی    تولد تا 2 سالگی       مادر          4 ماهگی                                                               هم بازی         6ماهگی

                                                      ادا سازی          7-11ماهگی

                                                      12ماهگی به بعد :خود باز شناسی دیداری                                                                         

مرحله دوم: خود بیرونی      3-13 سالگی       جنبه فیزیکی

مرحله سوم: خود درونی      13 سالگی به بعد         توانایی تفکر انتزاعی 

خصوصیات افراد با ارزشمندی پایین

1- مشکلات روانشناختی بیشتری دارند

2- برای خود اهداف کم ارزشی در نظر میگیرند

3- مهارت لازم در برقراری روابط بین فردی و اجتماعی ندارند

4- از شکست می ترسند

5- از مورد انتقاد قرار گرفتن میترسند

6- تمایل به گوشه گیری و انزوا دارند

7- اشتباهات شناختی دارند

8- با ایجاد اهداف غیر منطقی خود را در معرض شکست قرار میدهند 

خصوصیات افراد با احساس ارزشمندی بالا

1- در اکثر زمینه های زندگی خود را فردی موفق میدانند

2- از توان مهر ورزی بالایی برخوردارند

3- بیشتر به نکات مثبت دیگران توجه میکند

4- در مقابل استرس های زندگی ایستادگی میکنند

5- در امور درسی موفق ترند

6- از سلامت روانی بالایی بر خوردار هستند

7- در روابط بین فردی مشکلات کمتری دارند 

 

  بخش هفتم

نقش مذاهب الهی درپیشگیری    و درمان اختلالات روانی

اعمالی که در پیشگیری و درمان اختلالات روانی موثر است :

1- عبادت               نماز             آرامش روان

                      روزه            تهذیب نفس و تقویت اراده

                      زکات            نوعدوستی  و دوری از خود خواهی

                      حج              تحمل سختی ها و گرفتاری ها

2- دعا و نیایش           انسان روح خود را با قدرتی که حضورش را در قلب خود احساس میکند مرتبط می سازد

3-توبه             جهت درمان احساس گناه و موجب کاهش اضطراب ناشی از اشتباهات گذشته میشود

4-صبر       تقویت شخصیت وافزایش توانایی انسان در برابر سختی ها می شود     

 

  

بخش هشتم

 

 

بحران

بحران:

یک اختلال روانی که از طریق یک حادثه استرس زا یا نا گوار در شخص بوجود می آید و روش معمول فرد برای سازگار شدن غیر موثر و ترس و اضطراب افزایش می یابد

عوامل تعدیل کننده بحران

1-ادراک فرد از واقعه

2-حمایت های موقعیتی

3-مکانیسم های سازشی

انواع بحران

رشدی            دورههای رشد که نیاز به تغییر است             متداول

موقعیتی        یک واقعه خارجی تعادل روانی فرد را بهم میزند      متداول

اکتسابی      فقدانهای متعدد ناشی از تغییرات محیطی     نا متداول و ناگهانی    

مراحل واکنش های روانی در بحران :

بحران                      

ایجاد تنش         استفاده از واکنش های حل مسئله

                   موثر است               موثر نیست

                    رفع تنش            مکانیسمهای فوری حل مسئله

                                           موثر نیست

                                            تعریف مجدد و حل مجدد

                                          موثر نیست

                                 قطع تلاش در جهت رسیدن به هدف

                                  کناره گیری از مشکل و تحریف آن

                                      آشفتگی های شخصیتی             

تاثیر عوامل متعادل کننده در کنترل عوامل استرس زا

  استرس                    حالت تعادل                        استرس

                                  عدم تعادل

                           نیاز به برقراری حالت تعادل

عدم وجود عوامل تعدیل کننده                     وجود عوامل تعدیل کننده

تحریف درک واقعه یا حادثه                       درک واقعی حادثه

نداشتن موقییت های حمایتی                     وجود موقعییت های حمایتی

نداشتن مکانیسم های سازشی                   مکانیسم های سازشی موثر

حل نشدن مشکل                                   حل مشکل

ادامه حالت عدم تعادل                            باز گشت به حالت تعادل

بحران                                               نداشتن بحران

 

        

مراحل بحران

1- مرحله شوک           مختل شدن توانایی حل مشکل

2- مرحله عقب نشینی دفاعی      مکانیسم دفاعی        انکار

                                                             دلیل تراشی

                                                             جا به جایی

                                                              برون فکنی

3- مرحله پذیرش و قبول بحران

4- مرحله سازش با مشکل و حل آن    

فرآیند داغدیدگی

1- بزرگسالان     مرحله اول      کرختی،اعتراض، انکار و خشم

                     مرحله دوم       جستجوی فرد از دست رفته اشتغال ذهنی                      مرحله سوم      یاس،منزوی، بی احساس و بی حال

                    مرحله چهارم      سامان یابی مجدد،خاطرات جای سوگ                                           را میگیرد

2- کودکان        اعتراض

                     درماندگی

                     گسستگی  

مداخله در بحران:   

توجه کامل و فوری به اتفاق،شناخت آن و پیدایش راهی برای از بین بردن مشکل

اهداف مداخله در بحران

1- کم کردن فشارها و هیجان ها

2- حمایت و قدرت بخشیدن در به کار گیری توانایی ها و شایستگی برای مبارذه با بحران 

شیوه های مداخله در بحران:

1- برقراری توافق سریع با بیمار به منظور ایجاد اتحاد درمانی

2- مرور مراحلی که به بحران انجامیده

3- تمرکز روی بحران

4- آموزش روشهای انطباقی برای مارا با بحران

5- پیشگری از پیدایش علائم

6- استفاده از احساسات انتقالی مثبت

7-آموزش به بیمار که چگونه از موقعیت های همراه با بحران اجتناب کند

8- ختم درمان به محض آشکار شدن علایم رفع بحران

9- شناسایی عوامل منجر به بحران و حل آن توسط بیمار   

فرآیند پرستاری در بحران:

1- بررسی:

ایجاد یک ارتباط مثبت و همدلانه،

بررسی عوامل متعادل کننده

بررسی درک مددجو از حادثه

بررسی سیستم های حمایتی

بررسی مکانیسم های سازشی

2-تشخیص پرستاری :

الف- توانایی بالقوه برای بروز خشونت به غلت احساسات نومیدی

ب- آسیب پذیر شدن تعامل های اجتماعی به غلت فقدان حمایت های اجتماعی

پ- آشفتگی در الگوی خواب به علت اضطراب

ت- تغییر در فرایند تفکر به علت احساسات یاس و نومیدی

ج- اضطراب شدید به علت شکست در آزمایشات گذشته

ح- بکارگیری مکانیسم های سازشی غیر موثر به علت عدم شناخت صحیح واقعه

3-برنامه ریزی:

-هدف کاهش میزان اضطراب مددجو

-اطلاعات جمع آوری شده گذشته تجزیه و تحلیل شده وتدابیر خاصی متناسب با آن منظور میگردد

4-مداخلات پرستاری:

-حمایت های عمومی و فردی

-تدابیر محیطی 

-توضیح دادن ،القا کردن، تقویت رفتار، حمایت از نقاط قوت، بالا بردن اعتماد به نفس، و....

5-ارزشیابی

آیااقدامات انجام شده،مشکل را حل کرده،آیا عملکرد هیجانی بهتری نسبت به قبل بحران دارد،آیا حداقل احساس آرامش قبل از بحران را دارد و..